De geschiedenis van Radio Kootwijk

De geschiedenis van Radio Kootwijk


Zendstation Radio Kootwijk is het historisch voorbeeld van technische ontwikkelingen in de 20e eeuw in een ongerepte adembenemende omgeving.

Aan het begin van de vorige eeuw ontwierp architect Julius Luthmann (1890-1973) het hoofdgebouw van Radio Kootwijk. Hier moest de zendapparatuur voor de lange golf gehuisvest worden voor de communicatie met de overzeese Nederlandse koloniën, met name Nederlands-Indië. Eén van de reden voor de bouw van dit zendstation was omdat wij voor die tijd afhankelijk waren van met name Engeland voor het versturen van berichten.

Foto: Esther van Dijk- Nikolic (C)

Tijdens de eerste wereldoorlog werden onze berichten gecensureerd, en men was van mening dat wij een eigen zendstation moesten hebben. De bouw van dit zendstation is begonnen in 1918 en duurde maar liefst 3 jaar. In de beginjaren van het zendstation werd het nog “Radio Hoog Buurlo” genoemd.
In 1923 nam de PTT het radiotelegrafisch zendstation in gebruik voor de lange golf. Voor die tijd een technisch hoogstandje. Snel daarna werd overgestapt op het zenden via de korte golf. Onderzoek door Amerikaanse radiozendamateurs hebben al in 1922 aangetoond dat de korte golf veel betere  eigenschappen heeft, veel minder energie verbruikt en zelfs de antennes werden een stuk kleiner.

‘Hallo Bandoeng…’

Koningin-moeder Emma opende in 1929 de radiotelefoondienst met de woorden ‘Hallo Bandoeng, hoort u mij?’ Nederland kon vanaf dat moment, via de grotere postkantoren in Nederland, bellen met Nederlands-Indië en spoedig daarna ook met andere landen en continenten. Tijdens WOII gebruikten de Duitsers het station voornamelijk voor het contact met onderzeeboten. Deze konden zelfs onder water de berichten nog ontvangen, tot een diepte van ongeveer 20 meter, dit komt omdat LF radiostralen zich heel goed in water kunnen voortplanten. Het terug zenden ging wat moeilijker, daarvoor moest de antenne boven water uitsteken. Op dat moment werden de duikboten behoorlijk kwetsbaar.

Het dorp

De gebouwen en infrastructuur zijn tussen 1918 en 1965 gerealiseerd. Een deel van de gebouwen heeft cultuurhistorische betekenis. Een watertoren, transformatorhuisjes en twee pomphuisjes behoren tot de nutsgebouwen. Daarnaast waren gebouwen nodig zoals een hotel (het voormalige tehuis voor ongehuwde ambtenaren), werkplaatsen, opslagruimten, woningen en kantoren.

Einde van het zendstation

De ontwikkelingen namen een vlucht. De opkomst van satellietverbindingen in de jaren zeventig beperkten de zendfunctie van Radio Kootwijk tot lucht- en scheepvaartverkeer. Eind 1998 ging Radio Kootwijk definitief uit de lucht.
In 2009 is het voormalig zendstation Radio Kootwijk overgedragen aan Staatsbosbeheer.

Een bezoekje aan dit voormalig zendstation is zeker de moeite waard, een prachtig gebouw en een mooie natuur. Radio Kootwijk ligt in de gemeente Apeldoorn. (Zie kaart)